Co orzekł Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 8/26 z 24 czerwca 2026 r.?
Dnia 24 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Cywilnej wydał uchwałę o sygnaturze III CZP 8/26, która stanowi istotny przełom w sprawach kredytów frankowych. Uchwała odpowiada na pytania prejudycjalne dotyczące oceny abuzywności klauzul kursowych zawierających marżę banku.
Treść uchwały w praktyce: Postanowienie umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego (lub denominowanego) do waluty obcej, które określa kurs waluty na podstawie średniego kursu NBP korygowanego o marżę banku, podlega ocenie pod kątem abuzywności (art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego) wyłącznie jako całość.
Czy można usunąć tylko marżę banku i wykonywać umowę frankową na kursie średnim NBP?
Nie. Zgodnie z uchwałą SN mechanizm kursowy (tabele NBP + marża banku) stanowi jedną nierozłączną całość. Sądy nie mogą „wycinać” wyłącznie marży i pozostawiać umowy w mocy z czystym kursem średnim Narodowego Banku Polskiego. Taka operacja byłaby niedopuszczalną zmianą umowy.
Które umowy frankowe są dotknięte uchwałą III CZP 8/26?
Uchwała dotyczy przede wszystkim umów kredytów indeksowanych i denominowanych w walutach obcych (głównie CHF), w których klauzula indeksacyjna łączy średni kurs NBP z marżą banku. Szczególne znaczenie ma dla kredytobiorców dawnego GE Money Banku (później BPH), ale ma zastosowanie również do wzorców wielu innych banków (m.in. mBank, PKO BP, Millennium, Getin, Santander), w których występował podobny mechanizm.
Czy uchwała SN III CZP 8/26 oznacza nieważność wszystkich umów frankowych?
Uchwała wzmacnia pozycję frankowiczów. Potwierdza, że klauzule kursowe z marżą oceniane są jako całość i w większości przypadków uznawane za abuzywne. W efekcie bardzo często prowadzi to do nieważności całej umowy kredytu (z rozliczeniem stron: zwrot kapitału vs. nadpłaconych rat). Ostateczna decyzja zależy jednak od konkretnych zapisów umowy i okoliczności sprawy.
Jakie znaczenie ma uchwała dla frankowiczów w 2026 roku?
To kolejna korzystna dla kredytobiorców uchwała Sądu Najwyższego. Utrudnia bankom obronę polegającą na „naprawianiu” wadliwych klauzul. Frankowicze zyskują silny argument do żądania unieważnienia umowy i zwrotu nadpłat. Uchwała ma moc zasady prawnej i wiąże sądy powszechne w podobnych sprawach.
Dlaczego problem kredytów frankowych trafił na drogę sądową zamiast systemowego rozwiązania?
Kredytów walutowych udzielono w Polsce blisko dwóm milionom osób w latach 2000–2008. Zamiast kompleksowego przewalutowania w 2015 r. lub później, sprawa została skierowana na indywidualne procesy sądowe. Efektem są zatkane sądy i wieloletnie batalie. Uchwała SN z 24.06.2026 pokazuje, że problem nadal generuje tysiące spraw.
Co powinni zrobić posiadacze kredytów frankowych po uchwale III CZP 8/26?
Osoby posiadające aktywne kredyty indeksowane/denominowane powinny:
- Przeanalizować treść swojej umowy (zwłaszcza klauzule indeksacyjne i marże).
- Rozważyć złożenie pozwu o ustalenie nieważności umowy i zwrot nadpłat.
- Skonsultować sprawę z kancelarią specjalizującą się w sprawach frankowych.
Podsumowanie – kluczowe tezy uchwały SN z 24 czerwca 2026 r.
- Klauzula kursowa NBP + marża banku = całość podlegająca ocenie abuzywności.
- Nie można selektywnie usuwać marży i kontynuować umowy na kursie średnim NBP.
- Uchwała wzmacnia pozycję frankowiczów i zwiększa szanse na unieważnienie umów.
Źródła: Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 8/26 z 24.06.2026 r. (pełny skład Izby Cywilnej), komunikaty SN oraz dotychczasowe orzecznictwo TSUE i SN w sprawach konsumenckich
