Czy TSUE da zielone światło pozwom o WIBOR?
Już 12 lutego 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyda istotny wyrok w pierwszej polskiej sprawie dotyczącej wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych. Orzeczenie w sprawie C-471/24 może mieć kluczowe znaczenie dla setek tysięcy kredytobiorców z kredytami hipotecznymi w złotych oprocentowanymi zmiennie na bazie WIBOR, a także dla stabilności polskiego sektora bankowego.
Sprawa C-471/24 dla WIBOR – jak wyrok w sprawie Dziubaków dla frankowiczów.
Wyrok dotyczy sporu między konsumentem (J.J.) a PKO BP S.A., na podstawie pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w lipcu 2024 roku. TSUE ma rozstrzygnąć, czy klauzule umowne odwołujące się do wskaźnika WIBOR podlegają kontroli abuzywności na gruncie unijnej dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Kluczowe jest sprawdzenie, czy banki należycie informowały kredytobiorców o mechanizmie działania WIBOR, ryzyku wzrostu oprocentowania i ekonomicznych konsekwencjach dla konsumenta. Sam wskaźnik WIBOR (jego metodologia, kalkulacja czy zgodność z rozporządzeniem BMR) nie jest bezpośrednio podważany – TSUE nie będzie badał, czy dochodziło do manipulacji, bo to kwestie regulowane odrębnie.
O tym co stało sie w trybunale w dniu 11 września ubiegłego roku pisaliśmy szczegółowo w naszym artykule z pt: "Rzecznik TSUE o WIBOR: Potwierdzenie dotychczasowych przewidywań.". Wtedy to Rzeczniczka Generalna TSUE Laila Medina wydała opinię w sprawie C-471/24, która okazała się w dużej mierze korzystna dla konsumentów. Rzeczniczka potwierdziła, że klauzule oprocentowania oparte na WIBOR mieszczą się w zakresie dyrektywy 93/13 i mogą być oceniane pod kątem abuzywności, zwłaszcza w kontekście braku przejrzystości i obowiązków informacyjnych banku. Podkreśliła, że konsument musi mieć możliwość świadomej oceny kosztów kredytu i równowagi stron umowy, a brak jasnego poinformowania o ryzyku może prowadzić do nierównowagi na niekorzyść kredytobiorcy. Opinie rzeczników generalnych nie wiążą Trybunału, ale w większości przypadków TSUE podziela ich linię (często idąc dalej w ochronie konsumentów).
Czy mozna oceniać WIBOR jako abuzywny?
Przypomnijmy, że sprawa C-471/24 toczy sie w celu udzielenia odpowiedzi na pytania Sądu Okręgowego w Częstochowie, który zapytał TSUE m.in. o to:
- czy postanowienia umowne odwołujące się do WIBOR podlegają ocenie abuzywności,
- czy bank wypełnił obowiązki informacyjne wobec konsumenta, jakie byłyby skutki uznania klauzul za nieuczciwe (np. usunięcie odniesienia do WIBOR z umowy – tzw. „odwiborowanie”, pozostawienie oprocentowania tylko na marży banku, unieważnienie całej umowy czy inne konsekwencje).
Sprawa C-471/24 jest pierwszą polską sprawą prejudycjalną dotyczącą wskaźnika WIBOR rozpatrywaną przez TSUE, jednak nie jest ona osamotniona. Trzy inne postępowania o analogicznym charakterze są już w toku, a kolejne pytania prejudycjalne od polskich sądów najprawdopodobniej wkrótce wpłyną.
Wśród obecnie znanych i oczekujących spraw wyróżnia się przede wszystkim sprawa C-630/25 połączona z C-586/25, w której TSUE ma odpowiedzieć na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Warszawie. Dotyczą one m.in. braku publicznego nadzoru nad wskaźnikiem w okresie przed wejściem w życie rozporządzenia BMR, przejrzystości metodologii jego wyznaczania oraz dopuszczalności stosowania stawki opartej na deklaracjach samych banków, bez odniesienia do rzeczywistych transakcji rynkowych. Rosnąca liczba pytań prejudycjalnych świadczy o tym, że spór o WIBOR staje się jednym z kluczowych wyzwań dla polskiego orzecznictwa konsumenckiego w najbliższych latach.
Polskie sądy wstrzymują oddech.
Obecnie polskie orzecznictwo w sprawach WIBOR pozostaje zróżnicowane, jednak w ostatnich miesiącach wyraźnie dominuje tendencja do zawieszania postępowań do czasu wydania wyroku przez TSUE. Pojawiają się jednak pojedyncze próby przełamania tej bierności – niektóre sądy podejmują rozstrzygnięcia bez oczekiwania na wskazówki z Luksemburga, wskazując, że stosowanie obowiązującego od dekad prawa polskiego i unijnego nie wymaga dodatkowych podpowiedzi Trybunału. Przykładem mogą być korzystne dla konsumentów wyroki, takie jak orzeczenie Sądu Okręgowego w Suwałkach z października 2025 r. czy niektóre rozstrzygnięcia sądów warszawskich, w których uznano brak wystarczającej przejrzystości klauzul WIBOR lub – w szerszym kontekście – stwierdzono nieważność umów. Mimo tych incydentów zdecydowana większość sędziów w dalszym ciągu wstrzymuje się z orzekaniem, oczekując wiążących wytycznych TSUE, co w praktyce znacznie ogranicza liczbę przełomowych wyroków.
Perspektywy po wyroku TSUE.
Perspektywy po wyroku TSUE z 12 lutego 2026 r. zależą od jego treści. Jeśli Trybunał w dużej mierze podzieli opinię Rzeczniczki Generalnej (co jest statystycznie prawdopodobne), otworzy to drogę do szerszej kontroli abuzywności klauzul WIBOR w polskich sądach – zwłaszcza pod kątem obowiązków informacyjnych i przejrzystości. Może to prowadzić do fali pozwów, obniżek rat (poprzez „odwiborowanie”), zwrotów nadpłat czy – w skrajnych przypadkach – unieważnień umów, podobnie jak po wyroku w sprawie Dziubaków (C-260/18) w kredytach frankowych. Banki z kolei argumentują, że WIBOR jest legalny, nadzorowany przez KNF i zgodny z BMR, więc wyrok nie powinien podważyć jego stosowania jako takiego. Ostatecznie orzeczenie da polskim sądom jasne ramy, co przyspieszy rozstrzyganie zawieszonych spraw i wpłynie na negocjacje ugodowe.
Podsumowując: zarówno kredytobiorcy, jak i cały rynek bankowy z niecierpliwością oczekują wyroku TSUE zaplanowanego na 12 lutego 2026 roku. To orzeczenie może otworzyć nowy rozdział w sporach o oprocentowanie zmiennych kredytów złotowych – z potencjalnie szerokimi konsekwencjami dla milionów umów i stabilności sektora finansowego w Polsce.
