Ugody w cieniu nieważnych umów kredytowych – czy dłużnik musi płacić? Lekcja z praktyki dla kredytobiorców CHF
W dzisiejszych czasach wielu Polaków zmaga się z konsekwencjami umów kredytowych indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF). Te umowy, często zawierające niedozwolone klauzule, są uznawane przez sądy za nieważne od samego początku (ex tunc) i z mocy prawa (ex lege). Co jednak, gdy bank lub firma windykacyjna, taka jak fundusz JUPITER FIZ NFW, próbuje egzekwować należności, powołując się nie na samą umowę, ale na późniejszą ugodę zawartą z kredytobiorcą? Czy taka ugoda "naprawia" nieważność pierwotnej umowy i zmusza do zapłaty? Na podstawie doświadczeń naszej kancelarii odpowiadamy: niekoniecznie. W artykule wyjaśniamy ten problem i pokazujemy, jak dłużnicy mogą skutecznie się bronić, unikając niepotrzebnych płatności.
Problem zawierania ugód przy nieważnej umowie podstawowej
Umowy kredytowe CHF często okazują się nieważne z powodu abuzywnych postanowień, np. dotyczących mechanizmu indeksacji walutowej. Sąd Najwyższy i liczne sądy powszechne potwierdzają, że takie umowy nie rodzą ważnych zobowiązań – kredytobiorca nie jest zobowiązany do spłaty według zasad określonych w umowie. Jednak po wypowiedzeniu kredytu banki, takie jak PKO BP, lub firmy windykacyjne, jak fundusz JUPITER FIZ NFW (po cesji wierzytelności), próbują "ratować" sytuację, proponując ugody. W tych ugodach kredytobiorca uznaje dług i zobowiązuje się do spłaty rat.
Kluczowy problem polega na tym, że ugoda nie może "ożywić" nieważnej umowy. Zgodnie z prawem cywilnym (art. 506 k.c.), ugoda nie stanowi odnowienia zobowiązania, jeśli wyraźnie to wyklucza. Co więcej, uznanie długu w ugodzie nie ma skutku konstytutywnego – nie tworzy nowego zobowiązania ani nie zwiększa istniejącego, jeśli podstawa (umowa kredytu) była od początku nieważna. Zawarcie ugody nie oznacza też automatycznej akceptacji niedozwolonych postanowień pierwotnej umowy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2019 r. (sygn. akt I CSK 242/18), samo podpisanie ugody w celu spłaty zadłużenia nie równa się zgodzie na wadliwe zapisy umowy kredytowej.
W praktyce oznacza to, że jeśli fundusz JUPITER FIZ NFW pozywa dłużnika, powołując się na ugodę, sąd może uznać ją za bezskuteczną. Powód (windykator) nie może skutecznie dochodzić roszczeń, bo ugoda odnosi się do zobowiązań z nieważnej umowy. Dłużnik, który nie podejmie obrony, ryzykuje jednak nakaz zapłaty – dlatego kluczowe jest aktywne działanie.
Przykładowa sprawa naszej klientki – sukces w walce z funduszem JUPITER FIZ NFW
W naszej kancelarii reprezentowaliśmy klientkę, która zaciągnęła kredyt indeksowany do CHF w PKO BP. Umowa została wypowiedziana, a wierzytelność przejęta przez fundusz JUPITER FIZ NFW. W 2012 r., już po wypowiedzeniu, klientka podpisała ugodę, w której uznała dług i zobowiązała się do spłaty. Ugoda wyraźnie odnosiła się do zobowiązań z pierwotnej umowy kredytu, ale nie stanowiła odnowienia w sensie prawnym.
Fundusz JUPITER FIZ NFW pozwał naszą klientkę o zapłatę, powołując się na tę ugodę. W procesie podnieśliśmy argument nieważności umowy kredytu CHF – ex tunc i ex lege, z powodu abuzywnych klauzul. Sąd uznał, że ugoda nie może być podstawą roszczeń, bo dotyczy nieważnego zobowiązania. Uznanie długu w ugodzie nie stworzyło nowego długu, a sama ugoda nie "naprawiła" wad pierwotnej umowy. W rezultacie sąd oddalił powództwo w całości – nasza klientka uniknęła zapłaty jakichkolwiek kwot.
Ta sprawa pokazuje, że nawet po podpisaniu ugody dłużnik nie jest bezbronny. Sąd zbadał całość relacji: nieważność umowy podstawowej unieważniła również skutki ugody. To nieodosobniony przypadek – podobne orzeczenia zapadają w sądach w całej Polsce, opierając się na ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.
Dlaczego warto podjąć działania obronne? Całkowite uniknięcie zapłaty jest możliwe!
Gdy fundusz JUPITER FIZ NFW lub inny windykator naciska na egzekucję, powołując się na ugodę, bierność może kosztować drogo. Dłużnik może otrzymać nakaz zapłaty, a potem egzekucję komorniczą. Jednak podjęcie obrony – np. wniesienie sprzeciwu od nakazu lub pozwu – pozwala podważyć ważność ugody i całej wierzytelności.
Korzyści z aktywnej postawy:
- Całkowite oddalenie roszczeń: Jak w sprawie naszej klientki, sąd może uznać, że nie ma podstaw do zapłaty.
- Odzyskanie nadpłat: W przypadkach nieważnych umów CHF dłużnik może nawet dochodzić zwrotu wpłaconych rat.
- Ochrona przed presją: Profesjonalna reprezentacja kancelarii powstrzymuje windykatorów przed dalszymi działaniami.
Pamiętaj: czas gra rolę. Im szybciej skonsultujesz sprawę z prawnikiem specjalizującym się w kredytach CHF, tym lepiej. Nasza kancelaria ma doświadczenie w takich sprawach i pomaga klientom unikać niepotrzebnych wydatków.
Jeśli masz podobny problem – umowę CHF, ugodę lub naciski ze strony funduszu JUPITER FIZ NFW – nie czekaj. Skontaktuj się z nami już dziś, aby bezpłatnie ocenić Twoją sytuację. Razem możemy obronić Twoje prawa i uwolnić Cię od nieuczciwych zobowiązań!
