WIBOR - opinia rzecznika TSUE już blisko.

Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ma wydać opinię w sprawie polskich kredytów opartych na stawce WIBOR oraz samej stawki WIBOR **11 września 2025 r. Ta data dotyczy opinii w sprawie C-471/24, która jest pierwszą i główną sprawą prejudycjalną dotyczącą WIBOR-u skierowaną do TSUE. Opinia Rzecznika Generalnego nie jest wiążąca dla sędziów TSUE, ale często wpływa na ostateczny wyrok, który może zapaść w pierwszych miesiącach 2026 r.

Kredytobiorcy w Polsce coraz częściej kwestionują umowy kredytowe oparte na WIBOR, argumentując, że banki nie informowały ich wystarczająco o ryzyku zmiennej stopy procentowej, mechanizmie ustalania WIBOR (który opiera się na subiektywnych deklaracjach banków, a nie rzeczywistych transakcjach), potencjalnej manipulacji wskaźnikiem oraz braku transparentności klauzul wprowadzających WIBOR do umowy kredytowej.

Sprawa C-471/24 dotyczy własnie tego rodzaju sporu sądowego w zakresie konkretnej umowy kredytowej hipotecznej w PLN ze zmiennym oprocentowaniem opartym na WIBOR. Powód domaga się usunięcia klauzul dotyczących WIBOR z umowy, co pozostawiłoby oprocentowanie oparte wyłącznie na stałej marży banku (zmieniając kredyt ze zmiennego na stały). Bank broni się między innymi tym, że WIBOR jest wskaźnikiem krytycznym na podstawie prawa unijnego (rozporządzenie BMR) oraz w pewnym sensie obowiązkowym elementem umów kredytowych na podstawie polskiego prawa (np. ustawa o kredycie hipotecznym) i nie podlega ocenie pod kątem nieuczciwości klauzul zmiennego oprocentowania.

Sąd Okręgowy w Częstochowie uznał, że w sprawie, którą wytoczyli konsumenci przeciwko PKO BP potrzebuje interpretacji prawa UE, aby rozstrzygnąć spór. Wniosek o orzeczenie w trybie prejudycjalnym złożono 3 lipca 2024 r. Jest to pierwsza taka sprawa dotycząca WIBOR-u w TSUE, choć w międzyczasie pojawiły się kolejne pytania z innych sądów (np. z Warszawy, gdzie sąd pyta o transparentność informowania konsumentów o ryzyku i zasadach ustalania oprocentowania).

Pytania, jakie SO w Częstochowie zadał TSUE koncentrują się na interpretacji dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich:

1. Czy art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?
2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?
3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej, w tym w szczególności niewskazaniu w jaki sposób ustala się wskaźnik referencyjny będący podstawą ustalania zmiennego oprocentowania i jakie wątpliwości są związane z jego nietransparentnością oraz nierównomierny rozkład tego ryzyka na strony umowy?
4. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na wcześniejsze pytania, czy art. 6 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 zdanie 2 oraz art. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR możliwym jest dalsze funkcjonowanie umowy, w której wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu będzie się opierała na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku, co spowoduje zmianę oprocentowania kredytu ze zmiennego na stałe?

Z uwagi na przedmiot sporu, treść pytań, oraz precedensowy na gruncie polskim charakter sprawy, opinia Rzecznika Generalnego będzie miała znaczący wpływ na dalsze kształtowanie się orzecznictwa polskich sądów w sprawach sądowych opartych na kwestionowaniu WIBOR. W dniu 11 wrzesnia przygotujemy na naszym blogu specjalną relację dotyczącą publikacji opinii.